(1866-1957) Een biografie van homoseksualiteit

Jonkheer mr. Jacob Anton Schorer (1866-1957) richtte in 1912 in Nederland de eerste homorechtenorganisatie op, het Nederlandsch Wetenschappelijk Humanitair Komitee. Tot de Tweede Wereldoorlog bestookte Schorers NWHK de pers, docenten, medici, politici, de top van de rechterlijke macht, officieren en eerstejaarsstudenten met brochures, jaarverslagen en mailings, waarin hij pleitte voor gelijkberechtiging van homoseksuelen. Door zijn niet aflatende actie zorgde hij ervoor dat Nederland niet langer kon zwijgen over homoseksualiteit.

Dankzij boze stukken in de media van tegenstanders wisten velen die hulp zochten Schorer te vinden. Waar nodig en mogelijk bemiddelde hij persoonlijk bij ouders, werkgevers, huisbazen en politie, en hij schrok er niet voor terug chanteurs zelf op te zoeken. Via een unieke bibliotheek voorzag hij homoseksuele lezers van literatuur waarmee ze zich konden identificeren. Hij stimuleerde jonge schrijvers, onder wie Anna Blaman, en bemiddelde bij de uitgave van hun werk. Advocaten, medici en andere professionals bediende hij met informatieve lectuur. Dankzij zijn hoge afkomst gingen er deuren voor hem open die voor anderen gesloten bleven, maar in eigen kring heeft hij ook een hoge prijs betaald voor zijn activiteiten.
Jacob Anton Schorer was de belichaming van de vooroorlogse homoseksuele identiteitsontwikkeling. Toen hij geboren werd, bestond het woord homoseksualiteit nog niet. Hij heeft het homoseksuele personage mede in het leven geroepen en helpen opgroeien. Bij zijn dood in 1957 was dat een volwassen personage geworden.

De biografie is niet alleen een levensgeschiedenis van jonkheer Schorer, maar ook een intrigerende ideeën-, politieke en sociale geschiedenis van de ontwikkeling van homoseksualiteit voor de Tweede Wereldoorlog. Het boek is een geschiedenis van 'onderop': van een groot man die echter ook op cruciale momenten pijnlijk tekort is geschoten, over liefdes en liefdesverdriet. Al in juni 1940, toen de bezetting nog geen vier weken oud was, zijn de Duitsers bij Schorer aan de deur gekomen om beslag te leggen op zijn bibliotheek. Die is nooit meer teruggevonden. Het zou tot 2001 duren voordat de Nederlandse regering dit als verlies voor het Nederlandse erfgoed aanmerkte en middelen beschikbaar stelde voor de reconstructie van de bibliotheek en voor deze biografie.

Over de auteur
Dr. Theo van der Meer (1950) schreef eerder vooral over homoseksualiteit in de achttiende eeuw. Hij werkt nu aan de voltooiing van een studie naar castratie van zedendelinquenten in het kader van een project van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis over homoseksualiteit in de twintigste eeuw.

Geschiedenis - Biografie